IEEE kaynakça düzeninin kısa cevabı şudur: kaynaklar metinde ilk geçtikleri sıraya göre numaralanır, liste “References” başlığıyla metnin sonuna konur ve her girdi köşeli parantezli numarasıyla başlar. Yazar adlarında baş harfler soyadından önce gelir, dergi adları kısaltılır ve her numarada yalnızca bir kaynak yer alır.
Bu rehberde IEEE kaynakçasının yapısını, yazar ve başlık kurallarını, noktalama ayrıntılarını ve en sık kullanılan kaynak türlerinin örneklerini resmî IEEE kılavuzuna dayanarak anlatıyoruz. Ayrıca kaynakça yönetimini kolaylaştıran araçlara da değiniyoruz.

IEEE kaynakça listesi nasıl yapılandırılır?
IEEE kaynakçası alfabetik değildir. Kaynaklar, metinde ilk kez atıf yapıldıkları sırayla numaralanır. Bu nedenle metindeki ilk kaynak [1], ikinci yeni kaynak [2] olur. Aynı kaynağa sonradan yeniden atıf yapılırsa yeni numara verilmez.
Liste, köşeli parantezli numaraların sola hizalandığı bir düzende yazılır. Ayrıca her numaraya tek bir kaynak düşer; birden fazla kaynağı aynı numarada birleştirmek resmî kılavuza aykırıdır. Kaynakçanın başlığı yayınlarda “References” olarak geçer; Türkçe tezlerde ise kılavuzunuz “Kaynaklar” başlığını isteyebilir.
Bu kuralların resmî kaynağı, IEEE Reference Guide belgesidir.
Yazar adları ve başlıklar nasıl yazılır?
Yazar adlarında önce adın baş harfleri, sonra soyadı yazılır: “J. K. Author”. İki yazar “and” ile bağlanır. Üç ile altı arasındaki yazarlarda son yazardan önce virgül ve “and” kullanılır. Altıdan fazla yazar varsa ilk yazarın adından sonra “et al.” yazılır.
Makale, bildiri ve bölüm başlıkları tırnak içinde yazılır ve yalnızca ilk kelime ile özel adlar büyük harfle başlar. Buna karşın kitap, dergi ve konferans kitabı adları italik yazılır. Örneğin: A. Kaya, “Akıllı şebekelerde yük tahmini,” IEEE Trans. Smart Grid.
Dergi adlarında IEEE’nin standart kısaltmaları kullanılır. Örneğin “Transactions” yerine “Trans.”, “Journal” yerine “J.” yazılır. Bununla birlikte kısaltmasını bilmediğiniz bir dergide tam adı yazmak, yanlış kısaltma kullanmaktan daha güvenlidir.
IEEE kaynakça girdilerinde noktalama nasıl olmalı?
Girdinin öğeleri virgülle ayrılır ve girdi nokta ile biter. Ancak girdi bir URL ile bitiyorsa sona nokta konmaz. Böylece bağlantı bozulmaz.
Sayfa aralıklarında “pp.” ve kısa çizgi kullanılır: pp. 410–418. Tek sayfa için “p.” yazılır. Cilt ve sayı bilgileri “vol.” ve “no.” kısaltmalarıyla verilir. Ay adları da kısaltılır: Jan., Feb., Aug., Sep. gibi. Ayrıca DOI varsa girdinin sonuna “doi:” ifadesiyle eklenir.
Bu küçük ayrıntılar ilk bakışta önemsiz görünebilir. Ancak jüri üyeleri, kaynakçadaki tutarsızlıkları çoğu zaman ilk okumada fark eder. Bu yüzden noktalama kurallarını tüm girdilerde aynı biçimde uygulayın.
IEEE kaynakça örnekleri: en sık kullanılan türler
Aşağıdaki tablo, en sık kullanılan kaynak türlerinin IEEE kalıplarını gösterir. Kalıplar resmî kılavuzdaki biçimlere dayanır:
| Tür | Kalıp |
|---|---|
| Dergi makalesi | [1] J. K. Author, “Makale başlığı,” Abbrev. Title of Periodical, vol. x, no. x, pp. xxx–xxx, Abbrev. Month, year, doi: xxx. |
| Kitap | [2] J. K. Author, Title of Book, xth ed. City, Country: Publisher, year. |
| Kitap bölümü | [3] J. K. Author, “Bölüm başlığı,” in Title of Book, X. Editor, Ed. City, Country: Publisher, year, pp. xxx–xxx. |
| Konferans bildirisi | [4] J. K. Author, “Bildiri başlığı,” presented at the Abbrev. Name of Conf., City, Country, Month day, year. |
| Tez | [5] J. K. Author, “Tez başlığı,” Ph.D. dissertation, Abbrev. Dept., Abbrev. Univ., City, Country, year. |
| Web sayfası | [6] Author, “Sayfa başlığı,” Site adı. Accessed: Abbrev. Month day, year. [Online]. Available: URL |
Görüldüğü gibi web sayfası girdisi URL ile bittiği için sonunda nokta yoktur. Yüksek lisans tezlerinde ise “Ph.D. dissertation” yerine “M.S. thesis” yazılır.
Kaynakçanızı birlikte kontrol edelim
Tezinizdeki IEEE kaynakçasını numaralandırma, yazar adları ve kısaltmalar açısından birlikte gözden geçirebilir, tutarsızlıkları düzeltmeniz için yol gösterebiliriz. WhatsApp üzerinden bize yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Kapsam netleştikten sonra çalışma planını ve ücreti bütçenize göre birlikte belirleriz.
Tamamlanmış bir kaynak listesi nasıl görünür?
Kuralları bir arada görmek için kısa bir örnek listeye bakalım. Diyelim ki tezin giriş bölümünde önce bir dergi makalesine, sonra bir kitaba, ardından bir tez çalışmasına atıf yaptınız. Bu durumda liste şöyle başlar:
- [1] A. Kaya, B. Demir, and C. Şahin, “Akıllı şebekelerde kısa dönem yük tahmini,” IEEE Trans. Smart Grid, vol. 12, no. 4, pp. 3100–3109, Jul. 2021.
- [2] B. Klaus and P. Horn, Robot Vision. Cambridge, MA, USA: MIT Press, 1986.
- [3] E. Yıldız, “Rüzgâr türbinlerinde arıza tespiti,” M.S. thesis, Elect. Eng. Dept., Örnek Univ., Ankara, Türkiye, 2020.
Dikkat ederseniz liste alfabetik değildir; Kaya, Klaus ve Yıldız yalnızca metindeki sıraya göre dizilmiştir. Ayrıca üç yazarlı makalede son yazardan önce virgül ve “and” kullanılmıştır. Bunun yanı sıra kitap başlığı italik, makale ve tez başlıkları ise tırnak içindedir.
Öte yandan çevrimiçi kaynaklarda erişim bilgisi eklenir. Resmî kılavuz, bu bilgiyi “Accessed:” ifadesi ve ardından “[Online]. Available:” ile verilen bağlantıyla gösterir. Bu nedenle web kaynaklarında erişim tarihini kaydetmeyi alışkanlık hâline getirin.
Tezde IEEE kaynakça hazırlarken hangi adımlar izlenir?
İlk olarak tüm kaynaklarınızı bir kaynak yönetim aracına kaydedin. Ardından metni yazarken atıfları bu araçla ekleyin. Böylece numaralar, metindeki sıraya göre otomatik güncellenir. Bu konuda IEEE stili ile kaynak yönetimi yazılımı kullanma yazımız ayrıntılı bilgi veriyor.
İkinci adımda, aracın ürettiği listeyi resmî kalıplarla karşılaştırın. Çünkü araçlar dergi kısaltmalarında ve Türkçe kaynaklarda hata yapabilir. Üçüncü adımda bölüm değişikliklerinden sonra numaraları yeniden kontrol edin. Örneğin bir bölümün yerini değiştirdiyseniz, kaynakların ilk geçiş sırası da değişir.
Son olarak, kaynakçada yer alıp metinde hiç atıf yapılmayan girdileri silin. IEEE kaynakçası yalnızca metinde kullanılan kaynakları içermelidir. Kaynakların düzenini baştan planlamak için IEEE formatında kaynakça yönetimi ve IEEE formatında referans yönetimi yazılarımız da işinize yarar.
IEEE kaynakça ile bibliyografi aynı şey mi?
Tam olarak değil. IEEE kaynakçası yalnızca metinde atıf yapılan kaynakları içerir. Bibliyografi ise okunan ancak doğrudan atıf yapılmayan kaynakları da kapsayabilir. Bu nedenle IEEE stilinde “References” listesi esastır.
Bununla birlikte bazı enstitüler, tezin sonunda ek bir okuma listesi isteyebilir. Bu durumda bu liste numaralı kaynakçadan ayrı tutulmalıdır. Konunun ayrıntıları için IEEE formatında bibliyografi oluşturma yazımıza bakabilirsiniz. Ayrıca metin içi atıfların düzenli tutulması için IEEE atıf yönetimi rehberimiz yol gösterir.
IEEE kaynakça hazırlarken sık yapılan hatalar
En sık hata, kaynakçayı alfabetik sıralamaktır. Bu, APA alışkanlığından gelir ve IEEE’de kabul edilmez. İkinci hata, yazar adlarını soyadıyla başlatmaktır. Üçüncü hata ise aynı kaynağa ikinci kez yeni bir numara vermektir.
Ayrıca girdilerde tutarsız kısaltmalar kullanmak da yaygındır. Örneğin bir girdide “Trans.”, diğerinde “Transactions” yazmak dikkat çeker. Son olarak, URL ile biten girdilere nokta koymak küçük ama sık görülen bir hatadır. IEEE kurallarının tamamına genel bir bakış için IEEE kaynak gösterme kılavuzu rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kaynaklar alfabetik mi sıralanır?
Hayır. IEEE kaynakçası, kaynakların metinde ilk geçtiği sıraya göre numaralanır.
Girdiler nokta ile mi biter?
Evet, girdiler nokta ile biter. Ancak girdi URL ile bitiyorsa sona nokta konmaz.
Altıdan fazla yazarlı bir makale nasıl yazılır?
İlk yazarın adından sonra “et al.” yazılır. Altı ve daha az yazarlı kaynaklarda tüm yazarlar yazılır.
Türkçe kaynaklar nasıl yazılır?
Aynı kalıp kullanılır. Türkçe başlıklar özgün hâliyle yazılır; enstitünüz isterse köşeli parantez içinde İngilizce çeviri eklenebilir.
Kaynak yönetim aracının çıktısı yeterli mi?
Çoğu durumda iyi bir başlangıçtır. Ancak kısaltmaları, Türkçe karakterleri ve girdi sonlarını mutlaka elle kontrol edin.
Özetle, IEEE kaynakça düzeni atıf sırasına göre numaralandırma, baş harfle başlayan yazar adları ve tutarlı kısaltmalar üzerine kuruludur. Bu üç kurala ve resmî kalıplara uyarsanız, kaynakçanız teknik bir tezden beklenen düzene kavuşur.