Chicago kaynakça sıralaması, kaynakçadaki bütün girişlerin tek bir alfabetik dizide, ilk yazarın soyadına göre dizilmesidir. Kısa cevap: her girişi ilk kelimesine, yani çoğu zaman ilk yazarın soyadına göre sıralayın; yazarı olmayan eserleri başlığın ilk anlamlı kelimesine göre diziye yerleştirin; aynı yazarın eserlerini notlu sistemde başlığa, yazar-tarih sisteminde yıla göre sıralayın; Türkçe harfleri Türk alfabesindeki yerlerine koyun. Kural basit görünse de soyadı ön ekleri, kurum adları, sayıyla başlayan başlıklar ve ortak yazarlı eserler gibi durumlarda tereddüt doğar.
Bu rehber, girişlerin içeriğine değil yalnızca sırasına odaklanır: temel ilke, harf harf ve kelime kelime sıralama farkı, özel durumlar, aynı yazarın eserleri ve teslim öncesi kontrol listesi.

Chicago kaynakça sıralaması hangi ilkeye dayanır?
Chicago’da kaynakça, okuyucunun bir dipnotta ya da metin içi atıfta gördüğü yazarı listede hızla bulabilmesi için alfabetik düzenlenir. Sıralama ölçütü girişin ilk kelimesidir. Bu kelime çoğu zaman ilk yazarın soyadıdır; editörlü bir kitapta editörün soyadı, kurum yazarlı bir raporda kurumun adı, yazarı olmayan bir eserde ise başlıktır.
Çok yazarlı eserlerde yalnızca ilk yazarın adı ters çevrilir (Soyadı, Ad); diğer yazarlar normal sırayla yazılır ve sıralamada ilk yazar belirleyicidir. İlk yazarı aynı olan iki ortak eser varsa, ikinci yazarın soyadına bakılır. Girişlerin nasıl kurulacağını ayrıntılı görmek için Chicago kaynakça rehberimize bakabilirsiniz.
Notlu sistem (notes-bibliography) ile yazar-tarih sistemi aynı alfabetik ilkeyi kullanır. Fark, aynı yazarın birden fazla eseri olduğunda ortaya çıkar; bu durumu aşağıda ayrı başlıkta ele aldık.
Harf harf mi, kelime kelime mi sıralanır?
Alfabetik sıralamada iki sistem vardır. Harf harf (letter-by-letter) sistemde boşluklar ve noktalama yok sayılır, girişler ilk virgüle kadar harf dizisi olarak karşılaştırılır. Kelime kelime (word-by-word) sistemde ise ilk boşluğa kadar olan kelime önce karşılaştırılır; kısa kelime uzun kelimeden önce gelir.
Fark en çok bileşik soyadlarında ve iki kelimeli kurum adlarında görülür. Örneğin “De Vries” ile “Dean” girişlerinde harf harf sistem “Dean”i önce koyar (d-e-a, d-e-v’den önce gelir), kelime kelime sistem ise “De Vries”i önce koyar (“De”, “Dean”den kısadır). Chicago harf harf sistemi tercih eder, ancak iki yöntemi de kabul eder. Önemli olan, bütün kaynakçada tek bir sistemi tutarlı uygulamaktır.
Uygulamada referans yöneticileri ve Word’ün sıralama komutu çoğu zaman kendi kurallarını uygular. Bu yüzden listeyi otomatik oluşturduktan sonra özellikle bileşik soyadlarını ve kurum adlarını gözle kontrol etmeniz gerekir.
Yazarsız eserler, kurumlar ve ön ekli soyadları
Sıralamada en sık takılınan özel durumlar şunlardır:
- Yazarı olmayan eserler: Başlığın ilk kelimesine göre sıralanır. İngilizce başlıklarda “A”, “An” ve “The” gibi artikeller sıralamada dikkate alınmaz; “The Chicago Manual of Style” girişi C harfine yerleşir. “Anonim” sözcüğü, eserin üzerinde açıkça yazmıyorsa yazar yerine kullanılmaz.
- Kurum yazarları: Bakanlık, dernek ya da üniversite gibi kurumlar kurum adının ilk kelimesine göre sıralanır. Aynı kurumun birden fazla raporu varsa, kurum adı her girişte aynı biçimde yazılmalıdır.
- Ön ekli soyadları: “de”, “van”, “von” gibi ön eklerde kişinin kendi kullanımı ve dildeki yerleşik gelenek esas alınır. Bazı adlar ön ekle birlikte (Van Gogh), bazıları ön eksiz (Beauvoir, Simone de) sıralanır. Emin olmadığınızda kütüphane kataloglarındaki yazım iyi bir ölçüttür.
- Mc ve Mac ile başlayan adlar: Yazıldıkları gibi, harf harf sıralanır; “McDonald” ile “MacDonald” ayrı yerlere düşebilir.
- Arapça “el-” ön eki: Ön ek genellikle sıralamada yok sayılır ve ad, ön ekten sonraki kısma göre diziye girer.
- Sayıyla başlayan başlıklar: Sayı, yazıyla yazılmış gibi düşünülerek sıralanır.
Özel durumlar Chicago kaynakça sıralamasında en çok hata çıkan noktalardır. Bu kurallardan birini uyguladıysanız, aynı türdeki bütün girişlerde de uygulayın. Tutarsızlık, jürinin kaynakçada ilk fark ettiği şeylerden biridir.
Kaynakça sıralamanızı birlikte kontrol edelim
Kaynakçanızdaki sıralamayı Chicago ve enstitü kılavuzunuza göre gözden geçirmek isterseniz birlikte bakabiliriz. WhatsApp üzerinden bize yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Kapsam netleştikten sonra çalışma planını ve ücreti bütçenize göre birlikte belirleriz.
Chicago kaynakça sıralamasında aynı yazarın eserleri
Aynı yazarın birden fazla eseri olduğunda iki Chicago sistemi farklı davranır:
- Notlu sistem: Eserler başlığa göre alfabetik sıralanır; baştaki artikeller yine yok sayılır.
- Yazar-tarih sistemi: Eserler yayın yılına göre, eskiden yeniye sıralanır. Aynı yıla ait iki eser varsa başlığa göre sıralanıp yıla “a” ve “b” harfleri eklenir (2019a, 2019b); metin içi atıflarda da aynı harfler kullanılır.
Yazarın tek başına yazdığı eserler, aynı yazarın ortak yazarlı eserlerinden önce gelir. Ortak yazarlı eserler kendi aralarında ikinci yazarın soyadına göre sıralanır. Yazarın editör olduğu eserler ise genellikle yazar olduğu eserlerden sonra yer alır.
Tekrarlanan yazar adının nasıl yazılacağı da sıralamayla ilgilidir. Chicago’nun 18. baskısı, eski baskılardaki 3 em tire yerine adın her girişte tekrar yazılmasını tercih eder. Bu ayrıntıyı ve sayfanın genel düzenini Chicago kaynakça sayfası düzeni yazımızda anlattık.
Türkçe harfler ve karışık dilli kaynakçalar
Türkçe tezlerde kaynakça çoğu zaman Türkçe ve yabancı dildeki eserleri birlikte içerir. Bu durumda da tek bir alfabetik dizi kullanılır. Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş ve Ü harfleri Türk alfabesindeki yerlerine göre sıralanır: C’den sonra Ç, G’den sonra Ğ, H’den sonra I ve İ, O’dan sonra Ö, S’den sonra Ş, U’dan sonra Ü gelir.
Word’de listeyi seçip Giriş sekmesindeki sıralama komutunu kullanırken dil ayarının Türkçe olması bu sıralamayı büyük ölçüde doğru yapar. İngilizce ayarla sıralanan bir listede “Şafak” S harfinin arasına, “Özdemir” O harfinin arasına karışabilir. Yabancı adlardaki aksanlı harfler (é, ü, ñ gibi) ise genellikle aksansız karşılıkları gibi sıralanır.
Bazı enstitüler Türkçe ve yabancı kaynakları ayrı listelerde ister. Chicago, kaynak türüne veya dile göre bölümlenmiş kaynakçaya izin verir; ancak bu tercihi kılavuz belirlemelidir. Ayrı liste kullandığınızda her listenin kendi içinde alfabetik olduğundan emin olun.
Örnek sıralı Chicago kaynakçası
Aşağıdaki kısa liste, kuralların bir arada nasıl göründüğünü gösterir. Girişler sıralamayı göstermek içindir; kendi kaynaklarınızın künyesini orijinal eserden kontrol edin.
Akın, Deniz. Arşiv Belgeleriyle Kent Tarihi. Ankara: Örnek Yayınları, 2021.
Akın, Deniz, ve Selin Kara. “Belediye Kayıtlarında Göç.” Kent Araştırmaları 12, no. 2 (2022): 33–58.
The Chicago Manual of Style. 18th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2024.
Çelik, Mert. Osmanlı’da Basın. İstanbul: Örnek Kitap, 2019.
Özkan, Elif. Yerel Gazeteler. İzmir: Örnek Basım, 2020.
Dikkat edilecek noktalar: Akın’ın tek yazarlı eseri ortak eserinden önce geliyor, yazarsız el kitabı “The” yok sayılarak C harfinde duruyor, Ç harfi C’den sonra ve Ö harfi O’dan sonra yer alıyor. Yazar ve yayınevi adları örnek amaçlıdır.
Chicago kaynakça sıralaması için kontrol listesi
Chicago kaynakça sıralamasını teslimden önce son kez gözden geçirirken şu kontrolleri yapın:
- Bütün girişler ilk kelimeye göre tek bir alfabetik dizide mi?
- Harf harf ya da kelime kelime sistemlerinden yalnızca biri mi uygulanmış?
- Yazarsız eserlerde baştaki artikeller sıralamada yok sayılmış mı?
- Aynı yazarın eserleri notlu sistemde başlığa, yazar-tarih sisteminde yıla göre mi dizilmiş?
- Tek yazarlı eserler ortak yazarlı eserlerden önce mi geliyor?
- Türkçe harfler doğru yerde mi, liste Türkçe dil ayarıyla mı sıralanmış?
- Metindeki her atıfın kaynakçada, kaynakçadaki her girişin metinde bir karşılığı var mı?
Referans yöneticisi kullanıyorsanız, sıralama genellikle otomatik yapılır; ancak kurum adları ve ön ekli soyadlarında yazılımın tercihi Chicago ile örtüşmeyebilir. Zotero ve Mendeley ile çalışırken dikkat edilecek ayarları Chicago atıflarını yönetme rehberimizde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Chicago kaynakçada eserler yıla göre mi sıralanır?
Hayır, temel ölçüt ilk yazarın soyadıdır. Yıl yalnızca yazar-tarih sisteminde, aynı yazarın eserlerini kendi aralarında sıralarken kullanılır.
Yazarı olmayan bir web sayfası nereye yerleşir?
Sayfa ya da eser başlığının ilk anlamlı kelimesine göre diziye yerleşir. Sitenin sahibi kurum açıkça belliyse, kurum yazar olarak da kabul edilebilir.
Türkçe ve İngilizce kaynaklar ayrı listelenir mi?
Varsayılan yol tek listedir. Enstitü kılavuzu ayrı liste istiyorsa her liste kendi içinde alfabetik sıralanır.
Ortak yazarlı eserlerde hangi yazara göre sıralanır?
İlk yazarın soyadına göre. İlk yazarı aynı olan ortak eserler, ikinci yazarın soyadına göre sıralanır.
Kaynakça numaralandırılır mı?
Chicago kaynakçasında girişler numaralandırılmaz; alfabetik sıra okuyucunun girişi bulmasını sağlar.
Özetle, Chicago kaynakça sıralaması ilk kelimeye göre tek alfabetik dizi ilkesine dayanır. Yazarsız eserlerde artikelleri atlayın, aynı yazarın eserlerini sisteme göre başlık ya da yıl sırasına koyun, Türkçe harfleri yerlerine yerleştirin ve seçtiğiniz kuralları bütün listede tutarlı uygulayın. Böylece kaynakçanız hem doğru hem de kolay taranır olur.