IEEE derleme makalesi, belirli bir teknik alandaki çalışmaları sistemli biçimde toplayan, bir sınıflandırma (taksonomi) içinde düzenleyen, yaklaşımları karşılaştıran ve açık araştırma sorunlarını ortaya koyan makaledir. Kısa cevap şudur: kapsamı ve tarama yöntemini açıkça tanımlayın, çalışmaları bir taksonomiyle gruplayın, her grubu bir karşılaştırma tablosuyla özetleyin ve makaleyi açık sorunlar ile gelecek araştırma yönleriyle bitirin.
Derleme, bir tezin literatür bölümünden farklıdır: amacı kendi çalışmanızı konumlandırmak değil, alanın tamamına bir harita sunmaktır. Tez içindeki literatür bölümü için IEEE literatür taraması rehberimize bakabilirsiniz; bu yazı bağımsız bir derleme makalesine odaklanır.
Survey, review ve tutorial makaleleri arasındaki fark nedir?
IEEE dergilerinde derleme türündeki makaleler farklı adlarla karşınıza çıkabilir. Aralarındaki farkı bilmek, hedef dergiyi ve makalenin tonunu doğru seçmenize yardımcı olur.
| Tür | Odak | Tipik çıktı |
|---|---|---|
| Survey | Bir alandaki çalışmaların geniş taraması | Taksonomi, karşılaştırma tabloları, açık sorunlar |
| Review | Belirli bir sorunun ya da yöntemin eleştirel değerlendirmesi | Güçlü ve zayıf yönlerin analizi, öneriler |
| Systematic review | Önceden tanımlanmış protokolle yapılan tarama | Arama dizgeleri, dahil etme ölçütleri, akış şeması |
| Tutorial | Bir tekniği okura öğretmek | Adım adım anlatım, örnekler, temel kavramlar |
Bazı IEEE dergileri yalnızca derleme türünde makale kabul ederken bazıları derlemeleri sınırlı sayıda yayımlar. Göndermeden önce hedef derginin yazar yönergelerinde derleme makalelerinin kabul edilip edilmediğini ve sayfa sınırını kontrol edin.
IEEE derleme makalesi için kapsam nasıl belirlenir?
Derlemenin en sık başarısız olduğu nokta, kapsamın fazla geniş tutulmasıdır. “Makine öğrenmesi uygulamaları” gibi bir konu tek bir makaleye sığmaz; “endüstriyel nesnelerin interneti için hafif saldırı tespit yöntemleri” ise yönetilebilir bir kapsamdır.
- Araştırma sorularını yazın: Derlemenin yanıtlayacağı iki üç soruyu belirleyin.
- Zaman aralığını seçin: Hangi yıllar arasındaki çalışmaları ele aldığınızı ve nedenini belirtin.
- Veri tabanlarını listeleyin: IEEE Xplore, Scopus, Web of Science gibi kaynakları ve kullandığınız arama ifadelerini yazın.
- Dahil etme ve dışlama ölçütlerini tanımlayın: Dil, yayın türü ve konu sınırlarını açıkça belirtin.
- Önceki derlemelerden farkınızı gösterin: Alandaki mevcut derlemeleri bir tabloyla karşılaştırın ve sizin katkınızı vurgulayın.
Taksonomi nasıl kurulur?
Taksonomi, derlemenin omurgasıdır. Çalışmaları yayın yılına ya da yazara göre sıralamak yerine, bir ya da iki anlamlı boyuta göre gruplayın: yöntem türü, uygulama alanı, veri türü ya da değerlendirme ölçütü gibi. Örneğin saldırı tespiti üzerine bir derlemede ilk düzey “imza tabanlı, anomali tabanlı, hibrit” olabilir; ikinci düzey ise kullanılan öğrenme yöntemine göre ayrılabilir.
Taksonomiyi bir ağaç şemasıyla göstermek okura büyük kolaylık sağlar. Şemadaki her dal makalede bir alt bölüme karşılık gelmeli ve bölüm numaraları şemadaki sırayı izlemelidir. Bu sayede okur, ilgilendiği yaklaşıma doğrudan gidebilir.
Taksonomiyi kurarken bir çalışmanın birden fazla gruba girdiği durumlarla karşılaşırsınız. Böyle durumlarda çalışmayı ana katkısına göre tek bir gruba yerleştirin ve gerekiyorsa diğer gruplarda kısa bir çapraz atıfla anın. Grup sınırlarının nasıl belirlendiğini makalede açıklamak, sınıflandırmanızın tutarlılığını gösterir.
Derleme planınızı birlikte kuralım
Kapsamı daraltmakta, taksonomi kurmakta ya da karşılaştırma tablolarını düzenlemekte zorlanıyorsanız, taslağınızı birlikte değerlendirebiliriz. WhatsApp üzerinden bize yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Kapsam netleştikten sonra çalışma planını ve ücreti bütçenize göre birlikte belirleriz.
Karşılaştırma tabloları nasıl hazırlanır?
İyi bir IEEE derleme makalesi, okurun çalışmaları yan yana görebileceği karşılaştırma tablolarıyla öne çıkar. Her taksonomi grubu için bir tablo hazırlayın; satırlarda çalışmalar, sütunlarda ise karşılaştırma ölçütleri yer alsın.
- Kaynak: Köşeli parantezli atıf numarası, örneğin [12].
- Yöntem: Kullanılan yaklaşımın kısa adı.
- Veri seti ya da ortam: Deneyin yapıldığı koşullar.
- Değerlendirme ölçütleri: Doğruluk, gecikme, enerji gibi.
- Güçlü yön ve sınırlılık: Bir iki kelimelik değerlendirme.
IEEE stilinde tablolar Roma rakamıyla numaralandırılır (TABLE I) ve başlık tablonun üstünde yer alır. Tabloları ham sonuç listesine dönüştürmeyin; farklı veri setlerinde elde edilen sonuçları doğrudan karşılaştırıyormuş gibi sunmamaya da dikkat edin.
IEEE derleme makalesinin bölüm yapısı nasıl olmalı?
Derlemelerin yapısı, araştırma makalelerinin yöntem ve sonuçlar akışından farklıdır. Yaygın bir iskelet şöyledir:
- I. Introduction: Alanın önemi, mevcut derlemeler ve bu derlemenin katkıları.
- II. Background: Okurun ihtiyaç duyacağı temel kavramlar.
- III. Survey Methodology: Tarama yöntemi, veri tabanları ve seçim ölçütleri.
- IV–VI. Taksonomiye göre bölümler: Her grup için ayrı bölüm ve karşılaştırma tablosu.
- VII. Open Challenges and Future Directions: Çözülmemiş sorunlar ve araştırma fırsatları.
- VIII. Conclusion: Ana çıkarımların özeti.
Araştırma makalesinin bölümleriyle karşılaştırmak isterseniz IEEE araştırma makalesi bölümleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Açık sorunlar bölümü neden en değerli kısımdır?
Okurların ve hakemlerin bir derlemede en çok aradığı şey, alanın nereye gittiğine dair özgün bir yorumdur. Açık sorunlar bölümünde her sorunu ayrı bir alt başlıkla ele alın: sorunun ne olduğu, mevcut çalışmaların neden yetersiz kaldığı ve olası araştırma yönleri. Bu bölüm, derlemenizi yalnızca bir özet olmaktan çıkarıp alana katkı sunan bir çalışmaya dönüştürür.
Derleme makaleleri hakem sürecinde de farklı ölçütlerle değerlendirilir. Hakemin bakış açısını anlamak için hakem raporu yazma rehberimiz faydalı bir perspektif sunar.
Örnek: IEEE derleme makalesi için kapsam paragrafı
Kapsamı tanımlayan paragraf, derlemenin sözleşmesi gibidir. Okur bu paragrafı okuduktan sonra neyin içeride neyin dışarıda kaldığını bilmelidir. Aşağıdaki örnek, hayali bir derleme için hazırlanmıştır.
“Bu derleme, endüstriyel nesnelerin interneti ortamlarında kullanılan hafif saldırı tespit yöntemlerini ele almaktadır. Tarama, belirli bir yıl aralığında IEEE Xplore, Scopus ve Web of Science veri tabanlarında yayımlanmış hakemli dergi ve konferans makalelerini kapsamaktadır. Yalnızca kaynak kısıtlı cihazlarda çalışabilen ve deneysel değerlendirme sunan çalışmalar dahil edilmiş; bulut tabanlı ve yalnızca kuramsal öneriler kapsam dışında bırakılmıştır.”
Bu paragraf üç soruyu yanıtlar: hangi konu, hangi kaynaklar ve hangi sınırlar. Öte yandan önceki derlemelerden farkınızı belirten bir cümle eklemek, hakemin “Bu konuda zaten derleme var” itirazını baştan karşılar. Ayrıca tarama sonucunda kaç çalışmanın incelendiğini kendi sayımınıza dayanarak belirtmek ve seçim sürecini bir akış şemasıyla göstermek, sistematik bir yaklaşım izlediğinizi kanıtlar. Son olarak bu paragrafı giriş bölümünün sonunda ya da ayrı bir yöntem bölümünün başında konumlandırmak, okurun derlemenin sınırlarını erkenden görmesini sağlar.
IEEE derleme makalesinde sık yapılan hatalar
- Kronolojik liste: Çalışmaların yıl sırasıyla tek tek özetlenmesi, taksonomi kurulmaması.
- Yöntemsiz tarama: Hangi kaynakların neden seçildiğinin açıklanmaması.
- Eski literatür: Son yıllardaki önemli çalışmaların eksik kalması.
- Yüzeysel açık sorunlar: “Daha fazla araştırma gerekir” gibi genel ifadelerle yetinilmesi.
- Önceki derlemeleri yok saymak: Mevcut derlemelerden farkın gösterilmemesi.
Sık sorulan sorular
Derleme makalesi kaç kaynak içermeli?
Kesin bir sayı yoktur. Kapsamın genişliği ve hedef derginin beklentileri belirleyicidir; önemli olan kapsam içindeki temel çalışmaların eksiksiz ele alınmasıdır.
Derleme makalesinde kendi deneyim olur mu?
Genellikle olmaz; ancak bazı derlemeler yöntemleri aynı veri setinde karşılaştıran küçük bir deneysel değerlendirme içerebilir.
Sistematik derleme ile survey aynı şey mi?
Hayır. Sistematik derleme önceden tanımlanmış bir protokol ve raporlama yapısı izler; survey daha esnek bir tarama ve sınıflandırma sunar.
Yüksek lisans öğrencisi derleme yazabilir mi?
Yazabilir. Tez kapsamında yapılan kapsamlı bir literatür taraması, danışmanla birlikte bağımsız bir derleme makalesine dönüştürülebilir.
Derlemede atıflar nasıl yapılır?
IEEE stilinde atıflar metinde ilk geçiş sırasına göre köşeli parantezli numaralarla verilir; tablolarda da aynı numaralar kullanılır.
Özetle, güçlü bir IEEE derleme makalesi net bir kapsam, şeffaf bir tarama yöntemi, anlamlı bir taksonomi, düzenli karşılaştırma tabloları ve özgün bir açık sorunlar bölümü üzerine kurulur. Bu yapı, makalenizi alandaki araştırmacılar için başvurulan bir kaynak hâline getirir.
