IEEE Formatında Grafik ve Tablo Yerleştirme

IEEE tablo ve şekil kurallarının kısa özeti şudur: şekiller Arap rakamlarıyla numaralanır ve metinde her zaman “Fig. 1” kısaltmasıyla anılır, cümlenin başında bile. Tablolar ise Romen rakamlarıyla numaralanır; “TABLE I” etiketi tablonun üstünde ortalanır ve açıklama metni bu etiketin hemen altına yazılır. Her ikisi de ilk anıldıkları yere mümkün olduğunca yakın yerleştirilir.

Bu rehberde şekil ve tablo başlıklarının yazımını, alt şekillerin (a), (b) gösterimini, yerleşim kurallarını ve başka bir yayından alınan görsellerin kaynak gösterimini resmî IEEE Editorial Style Manual belgesine dayanarak örneklerle anlatıyoruz.

IEEE stilinde şekil başlığı nasıl yazılır?

IEEE’de grafikler, çizimler, fotoğraflar ve diyagramların tümü “şekil” sayılır. Şekil başlığı “Fig.” kısaltması, numara ve nokta ile başlar; ardından açıklama metni gelir. Örneğin: Fig. 1. Theoretical measured values of n.

Başlığın ilk kelimesi her zaman büyük harfle başlar. Ayrıca resmî kılavuz, şekil ve tablo başlıklarına “A”, “An” veya “The” ile başlamamayı önerir. Türkçe tezlerde bunun karşılığı, başlığı doğrudan konuyla başlatmaktır: “Şekil 1. Sıcaklığa bağlı verim değişimi” gibi.

Bu kuralların resmî kaynağı IEEE Editorial Style Manual belgesidir. Türkçe tezlerde enstitünüz “Şekil” ifadesini isteyebilir; bu durumda numaralandırma mantığını koruyarak kılavuzunuza uyun.

Metinde şekle nasıl atıf yapılır?

Metinde şekle her zaman kısaltmayla atıf yapılır: “Fig. 2’de görüldüğü gibi…” Resmî kılavuz, bu kısaltmanın cümlenin başında da kullanılmasını ister. Dolayısıyla “Figure 2 shows…” yerine “Fig. 2 shows…” yazılır.

Alt bölümlere atıf yaparken de tekil kısaltma korunur: “Fig. 1(a) ve 1(b)”. Bunun yanı sıra şekiller, metinde ilk anıldıkları sıraya göre numaralanmalıdır. Örneğin metinde önce Fig. 3’e değinip ardından Fig. 2’ye geçmek, numaralandırmanın yeniden düzenlenmesi gerektiğini gösterir.

IEEE tablo başlığı nasıl yazılır?

Tablolarda düzen şekillerden farklıdır. “TABLE” etiketi ve Romen rakamı tablonun üstünde ortalanır. Açıklama metni ise etiketin hemen altında, yine ortalanmış olarak yer alır. Ayrıca tablo başlığının açıklama metninin sonuna nokta konmaz.

Özellik	Şekil	Tablo
Numara	Arap rakamı: Fig. 1, Fig. 2	Romen rakamı: TABLE I, TABLE II
Başlığın yeri	Şeklin altında	Tablonun üstünde, ortalanmış
Metinde atıf	Fig. 1 (cümle başında da)	Table I
Başlık sonu	Açıklama metni noktayla biter	Açıklama metninin sonunda nokta yok
Alt parçalar	(a), (b) ile başlıkta belirtilir	Gerekirse (a), (b) ile belirtilir

Kılavuz, uzun tablo başlıklarının ters piramit biçiminde dizilmesini de önerir. Yani ilk satır en uzun, sonraki satırlar giderek kısa olur.

Alt şekiller (a), (b) nasıl gösterilir?

Bir şekil birkaç parçadan oluşuyorsa her parça (a), (b), (c) ile işaretlenir. Başlıkta bu harfler, ilgili açıklamanın önüne konur. Örneğin: Fig. 1. (a) Electrode transmission. (b) Interelectrode crosstalk.

Başka bir yaygın yöntem, önce genel açıklamayı yazıp ardından parçaları sıralamaktır: Fig. 1. Intercomplex crosstalk characteristics. (a) Electrode transmission. (b) Interelectrode crosstalk. Kılavuz her iki yöntemi de kabul eder; ancak aynı çalışma içinde tek bir yöntemde kalmanızı ister.

Öte yandan şekil birden fazla sayfaya taşıyorsa, sonraki sayfalarda başlığın başına “(Continued.)” ifadesi eklenir. Bu durum özellikle uzun grafik dizilerinde ve ek bölümlerinde karşınıza çıkabilir.

IEEE tablo ve şekil yerleşimi nasıl olmalı?

Resmî kılavuza göre şekiller ve tablolar, ilk anıldıkları yere mümkün olduğunca yakın ve tercihen bu anılmadan sonra yerleştirilir. Yayınlarda bu, genellikle sütunların üst kısmı anlamına gelir. Tezlerde ise aynı mantık sayfanın üst kısmına ya da ilgili paragrafın hemen sonrasına uyarlanır.

Bununla birlikte bir tabloyu metinde hiç anmadan yerleştirmek doğru değildir. Her şekil ve tablo, metinde en az bir kez anılmalı ve yorumlanmalıdır. Ayrıca ek bölümündeki şekil ve tablolar da numaralandırmayı sürdürür. Veriyi hangi grafik türüyle göstereceğinize karar vermek için IEEE stili ile veri görselleştirme teknikleri yazımız yol gösterir.

IEEE tablo ve şekil tasarımında okunabilirlik nasıl sağlanır?

Kurallara uygun bir başlık, okunaksız bir grafiği kurtarmaz. Bu nedenle tasarım aşamasında birkaç temel noktaya dikkat edin. İlk olarak eksen adlarını ve birimlerini açıkça yazın; örneğin “Sıcaklık (°C)” gibi. Böylece okur, grafiği metne bakmadan da anlayabilir.

İkinci olarak yazı boyutunu, şekil küçültüldüğünde de okunabilecek şekilde seçin. Tezler çoğu zaman siyah-beyaz yazdırıldığı için yalnızca renge dayanan ayrımlar yerine farklı çizgi türleri ve işaretler kullanın. Ayrıca tablo sütunlarında birimleri başlık satırına yazmak, her hücrede tekrar etmekten daha düzenli görünür.

Son olarak, aynı veriyi hem tabloda hem grafikte tekrar göstermekten kaçının. Bunun yerine okur için en açık biçimi seçin. Kısacası iyi bir görsel, metindeki yorumu destekler ve tek başına da anlaşılır olur.

Başka bir yayından alınan şekil nasıl gösterilir?

Başka bir yayından aldığınız ya da uyarladığınız şekillerde kaynağı başlığın sonunda gösterirsiniz. Resmî kılavuz, IEEE yayınlarından yeniden kullanılan görsellerde başlığın sonuna kaynak numarasının eklenmesini ister. Örneğin: Fig. 4. Güneş paneli test düzeneği [7].

IEEE dışındaki yayınlardan alınan görsellerde ise telif sahibinden izin almak yazarın sorumluluğundadır. Bu durumda yayınevinin istediği ifade de başlığın sonuna eklenir. Tezlerde bu kural kurumdan kuruma değişebilir; bu nedenle enstitünüzün görsel kullanım kurallarını kontrol edin.

Ayrıca kendi verinizle yeniden çizdiğiniz bir grafikte bile, verinin kaynağını belirtmeniz gerekir. Kaynakçanın genel düzeni için IEEE kaynak gösterme kılavuzu rehberimize bakabilirsiniz.

Tezde IEEE tablo ve şekil listeleri nasıl hazırlanır?

Tezlerin çoğunda içindekiler tablosundan sonra bir şekil listesi ve bir tablo listesi bulunur. İlk olarak, başlıkları kelime işlemcinizin başlık özelliğiyle ekleyin. Böylece listeler otomatik oluşturulur ve numaralar kendiliğinden güncellenir.

Ardından şekil ve tablo numaralarını bölüm bazında mı yoksa tez boyunca mı vereceğinize karar verin. Bazı enstitüler “Şekil 3.2” gibi bölüm numaralı sistem ister. Son olarak teslimden önce her şeklin metinde anıldığını ve listede doğru sayfada göründüğünü kontrol edin. IEEE’nin genel kuralları için IEEE stili nedir rehberimize de göz atabilirsiniz.

Tablo ve şekillerde sık yapılan hatalar

En sık hata, cümle başında “Figure” kelimesini açık yazmaktır. IEEE’de kısaltma her yerde kullanılır. İkinci hata, tablo başlığını tablonun altına koymaktır. Üçüncü hata ise tablo numaralarında Arap rakamı kullanmaktır.

Ayrıca metinde anılmayan şekiller, okunaksız eksen etiketleri ve birimi belirtilmemiş tablo sütunları da jürinin sık eleştirdiği konulardandır. Son olarak, aynı tezde iki farklı başlık biçimi kullanmaktan kaçının. Örneğin bir bölümde “Fig. 1.”, diğerinde “Şekil 1:” yazmak, düzenin dikkatsiz hazırlandığı izlenimini verir.

Sık sorulan sorular

IEEE tablo ve şekil numaraları nasıl verilir?

Şekiller Arap rakamıyla (Fig. 1), tablolar Romen rakamıyla (TABLE I) numaralanır. Numaralar metindeki ilk anılış sırasını izler.

Cümle başında “Fig.” kısaltması kullanılır mı?

Evet. Resmî kılavuza göre kısaltma, cümlenin başında da kullanılır.

IEEE tablo ve şekil başlıklarında nokta kullanılır mı?

Şekil başlığında numaradan sonra nokta gelir ve açıklama noktayla biter. Tablo başlığının açıklama metninin sonuna ise nokta konmaz.

Türkçe tezde “Fig.” yerine “Şekil” yazılabilir mi?

Enstitünüzün kılavuzu Türkçe ifadeyi istiyorsa “Şekil” kullanabilirsiniz. Önemli olan tezin tamamında aynı ifadeyi kullanmaktır.

Ekteki şekiller nasıl numaralanır?

Ek bölümündeki şekil ve tablolar da numaralandırmayı sürdürür. Enstitünüz farklı bir sistem istiyorsa kılavuzunuza uyun.

Özetle, IEEE tablo ve şekil kuralları dört noktaya dayanır: şekillerde “Fig.” ve Arap rakamı, tablolarda “TABLE” ve Romen rakamı, ilk anılışa yakın yerleşim ve tutarlı başlık biçimi. Bu kuralları baştan uygularsanız, tezinizin görsel düzeni hem okunaklı hem de tutarlı olur.